Minder box 3 belasting betalen

Als jouw werkelijke box 3-rendement lager was dan het forfait, hoef je alleen over dat lagere bedrag belasting te betalen. Dit heet de tegenbewijsregeling (art. 5.25 Wet IB 2001, Staatsblad 2025/195).

Hoe werkt het? Tel al je box 3-inkomsten op: bankrente, dividend, huurinkomsten en waardeveranderingen. Is het totaal lager dan het forfaitaire rendement? Dan geef je het werkelijke bedrag op in je aangifte inkomstenbelasting.

Belastingjaar 2024: via het OWR-formulier (Opgaaf Werkelijk Rendement). Belastingjaar 2025 en 2026: direct in de aangifte — geen apart formulier nodig.

Let op: transactiekosten zijn niet aftrekbaar (HR 6 juni 2024). Een negatief rendement levert geen teruggave op — het minimale bedrag is €0.

Erkende groene beleggingen zijn in box 3 gedeeltelijk vrijgesteld. De vrijstelling in 2026 is €26.715 per persoon (€53.430 bij fiscaal partnerschap).

Welke producten tellen mee? Groenfondsen die een Verklaring van Fondsenwerving hebben van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Denk aan ASN Groen Projectenfonds, Triodos Groen Beleggingsfonds en vergelijkbare erkende fondsen.

Het deel boven de vrijstelling valt gewoon in de "overige bezittingen"-categorie (forfait 6,00% in 2026). Het voordeel is dus het forfaitaire rendement over het vrijgestelde deel: maximaal €26.715 × 6% × 36% ≈ €577 belasting bespaard.

In 2025 gold een vrijstelling van €26.447. In 2024 was dat €71.251 — een flink hogere vrijstelling die in latere jaren sterk is verlaagd.

Iedere belastingplichtige heeft een eigen heffingsvrijvermogen: €59.357 in 2026. Fiscale partners mogen het box 3-vermogen onderling vrij verdelen in de aangifte. Daardoor kun je beide vrijstellingen optimaal benutten — maar dat gebeurt niet automatisch.

Wie geldt als fiscaal partner? Samenwoners met een geregistreerd partnerschap of samenlevingscontract bij de notaris, echtgenoten, en mensen die op hetzelfde adres staan ingeschreven mét een kind of gezamenlijk eigendom.

Voorbeeld: jij hebt €200.000 in box 3 en je partner €0. Wijs je alles aan jezelf toe, dan is je grondslag €140.643. Verdeel je 50/50, dan valt €100.000 bij je partner onder diens vrijstelling. Hoeveel belasting je bespaart hangt af van je vermogensmix: spaargeld heeft een laag forfait, beleggingen een hoog forfait — de besparing verschilt sterk.

Herindeling doe je jaarlijks in de aangifte. Je mag elke verhouding kiezen zolang het totaal 100% is.

Box 3-schulden (geen eigenwoningschuld) verlagen je rendementsgrondslag. Let op: er geldt een drempel van €3.700 per persoon (€7.400 bij fiscaal partnerschap) in 2026 — dat deel telt niet mee.

Welke schulden tellen? Consumptief krediet, beleggingsleningen, roodstand, persoonlijke leningen. Schulden die al in box 1 of box 2 zitten mogen niet dubbel worden opgevoerd.

Rekenvoorbeeld: schuld €50.000. Drempel €3.700, dus aftrekbaar: €46.300. Dat verlaagt de rendementsgrondslag en daarmee het te betalen bedrag. Voor schulden geldt een afzonderlijk forfaitair rendementspercentage dat van het rendement op bezittingen wordt afgetrokken.

Tip: aflossen van een schuld in box 1 (bijv. eigenwoningschuld) kan minder fiscaal voordeel geven dan het lijkt. Overleg met een fiscalist voor je grote beslissingen neemt.

Box 3 wordt berekend op de peildatum: 1 januari van het belastingjaar. Hoeveel vermogen je op die dag in box 3 hebt, bepaalt je belasting voor dat gehele jaar.

Vermogen dat op 31 december uit box 3 stroomt en op 3 januari terugkomt, hoeft maar één dag niet aanwezig te zijn om belastingvrij te zijn. Maar: de Belastingdienst kan dit zien als belastingontwijking (fraus legis). Structureel rondpompen van vermogen wordt bestreden.

Legale opties: grote uitgaven die je toch al van plan was (verbouwing, auto, vakantie) vóór 1 januari doen. Spaargeld inzetten om belastbare schulden in box 3 terug te betalen. Vooruitbetalen van toekomstige verplichtingen.

Hou rekening met box 3 voor spaargeld: een spaarrekening met rente telt wél mee, maar geld dat je op 1 januari al hebt overgemaakt naar een verbouwing of schenking niet meer.

Vermogen dat je schenkt, is niet langer jouw box 3-bezit. De jaarlijkse schenkingsvrijstelling in 2026 is €6.633 per kind (vrij besteedbaar) of €31.813 voor studie of woning (eigen woning vrijstelling is vervallen per 2024).

Schenk je vóór 1 januari, dan valt het geschonken bedrag niet op de peildatum in jouw box 3. Het belandt bij de ontvanger — als die weinig vermogen heeft, valt het mogelijk onder diens heffingsvrijvermogen.

Let op: schenkingen boven de vrijstelling zijn belast met schenkbelasting (10–40%). Calculeer of het netto voordeel opweegt. Periodieke schenking via notariële akte biedt extra vrijstelling.

Grotere vermogens kunnen ook via een Stichting Administratiekantoor (STAK) of een testament gestructureerd worden. Dit valt buiten de scope van Box3Planner — raadpleeg een notaris of estate planner.